كتاب المواصلات فى الاخبار و المذاكرات « 1 » . ابو الحسن على بن عيسى رمانى گويد : در محضر ابن سراج بودم ، و سخن از كتاب الاصول او بميان آمد ، يكى آن را بر كتاب المقتضب ترجيح داد ، ابو بكر گفت : چنين نيست و اين شعر را خواند : و لكن بكت قبلى فهاج « 2 » لى البكاء * بكاها فقلت الفضل للمتقدم « 3 » ابو سعيد سيرافى رحمه الله شيخ ابو محمد « 4 » ايده اللّه گويد : ( پدرم ) ابو سعيد حسن بن عبد اللّه بن مرزبان ، از مردم فارس و در سيراف « 5 » به دنيا آمد ، و همان‌جا شروع به تحصيل علم نموده و بيست سال نداشت كه بعمان رفته ، و در فقه بپايهء اجتهاد رسيد . و باز بسيراف برگشته . و از آنجا بعسكر رفت . و مدتى در آنجا اقامت نمود ، و محمد بن عمر صيمرى متكلم را ملاقات كرده ، و او وى را بر تمام اصحابش مقدم مىداشت و برترى مىداد . ابو سعيد ، فقيهى بر مذهب علما عراق بود ، و جانشين قاضى ابو محمد بن معروف - كه در نحو استادش بود - در قضاوت طرف شرقى بغداد گرديد ، و بعد قضاوت هر دو طرف ، و بعد همان طرف شرقى را داشت . . كرخى فقيه ، وى را جلو مىانداخت و بر همه برترى مىداد ، و مجلسى برايش ترتيب داد كه در آن فتوى دهد . ولادتش قبل از نود بود . و روز دوم ماه رجب سال سيصد و شصت و هشت از دنيا رفت . و اين كتابها از اوست : كتاب شرح ( كتاب ) سيبويه . كتاب الفات الوصل و القطع . كتاب اخبار النحويين - ( البصريين ) . كتاب الوقف و الابتداء . كتاب صنعة الشعر و البلاغة . كتاب شرح مقصوره ابن دريد ( كتاب الاقناع فى النحو - در حدود سيصد ورق ) . اخبار ابن درستويه ابو محمد عبد اللّه بن جعفر بن محمد بن درستويه . با مبرد و ثعلب آميزش داشت ، و از آنها آموخت ، و با فضل و متفنن در بسيارى از علوم بصريان گرديده و جانبدارى آنها را بشدت مىنمود . و بر مفضل بن مسلمه ردى نگاشت ، و تاملاتى « 6 » در كتاب العين داشت . وفاتش در سال سيصد و سى و اندى بود و اين كتابها از اوست : كتاب المتمم . كتاب شرح الارشاد فى النحو . كتاب الهدايه .

--> ( 1 ) ( مذاكرات ) ( 2 ) ف ( فهيج ) . ( 3 ) ولى پيش از من بگريه درآمد و گريهء او مرا گريان ساخت و گفتم كه برترى هميشه با پيشينيانست . ( 4 ) ف ( ابو احمد ) ( 5 ) سيراف شهر بزرگى در ساحل درياى فارس است كه در قديم بارانداز كشتىهاى هند بود ( معجم البلدان ) . ( 6 ) ف ( و نقض ) جب ( و تبصر ) .